Er zijn een aantal dingen die je moet controleren bij je cavia: de vacht, de nagels en de tanden.

Als je dagelijks aandacht schenkt aan je cavia en hem uit de kooi haalt en knuffelt, zie je al direct of er iets aan hem mankeert of niet. Maar dat heeft betrekking op zijn algehele conditie. Of zijn nagels en tanden nog in orde zijn, zie je niet in één oogopslag - en ook de cavia 'van onderen' is iets dat je niet zo snel ziet. Vandaar dat je dat regelmatig moet controleren.


De vacht

Misschien lijkt het overbodig om de vacht van je cavia te controleren, omdat je die immers iedere keer ziet, maar toch is dat wel nodig. Let op plekjes met minder haar: dit kan, zeker als de cavia zit te krabben, duiden op een ziekte.


Langharige cavia's

Bij langharige cavia's, die je so wie so moet kammen, controleer je altijd of er geen strootjes of andere dingetjes in de vacht zijn blijven steken. Deze moet je er voorzichtig uithalen. Langharige cavia's kunnen ook makkelijk klitjes krijgen. Probeer niet om deze eruit te kammen, want dat doet vrijwel altijd pijn: knip ze er gewoon uit. Als je niet met je cavia naar tentoonstellingen gaat, maakt het niet uit of er ergens een korter plukje haar is.

Let wel op dat je niet in het vel van de cavia knipt: veel klitjes zitten dicht tegen de vacht aan en het is moeilijk te zien waar de vacht eindigt en de huid begint!


Kam en borstel voor een langharige cavia

Gebruik voor het borstelen van een langharige cavia een middelharde borstel: de borstel mag niet trekken aan de haren, maar hij mag ook niet over de haren glijden zodat er niks geborsteld wordt. Gebruik een kam met wijd uit elkaar staande tanden die niet te lang zijn. Trek nooit aan de haren, dat doet ook bij een cavia pijn.

Kortharige cavia's

Bij kortharige cavia's komen klitten in de vacht niet vaak voor, maar toch moet je ook kortharige cavia's borstelen, want er zijn altijd wel losse haren. Een echte borstel heeft niet veel resultaat, daarom kan je beter een schuier gebruiken.



Borstelharige cavia's

Borstelharige cavia's kan je het beste borstelen met een oude tandenborstel: zo kan je de kruintjes goed borstelen.
Let ook op klitjes in de vacht. Ze komen niet zo vaak voor als bij langharige cavia's, maar het kan wel.



Rex cavia's

Rex cavia's zitten qua vachtlengte en 'moeilijkheidsgraad' van het vachtonderhoud tussen een borstelharige en een langharige cavia in. Hun haren zijn niet heel lang, maar ze zijn wel kroezend, en daarom is de verzorging van de vacht, hoewel de haren vrij kort zijn, toch ietwat lastiger. Je kan het beste een kam gebruiken met wijd uit elkaar staande tanden en een middelharde borstel.



Tessel cavia's

Tesselaars zijn qua vachtverzorging een ramp!
Ze hebben hele lange, gekrulde haren die snel kroezen, snel klitten en waar snel allerlei rotzooi inkomt, zoals strootjes en zaagsel.
De vacht van een Tessel onderhouden is dan ook een hele klus. Ik loste dat in de zomer slim op door mijn Tessel Baderon gewoon kort te knippen! Dat vond hij niet alleen fijn, want het is lekker koel, maar ik vond het ook makkelijk want ik hoefde hem dan alleen maar te borstelen en te kammen.
In de winter, als zijn vacht lang was, was het een hele klus om zijn vacht te verzorgen. Borstelen gaat niet echt, omdat je dan alleen de bovenkant borstelt, en kammen gaat helemaal niet omdat daar het haar veel te krullig en te kroezig voor is en gewoon blijft steken.
Steeds een klein plukje haar nemen en dat voorzichtig doorborstelen is het beste.
Tesselaars lopen, net zoals langharen, veel kans om klitjes te krijgen - vooral aan de onderkant. Kijk bij het stukje over langharige cavia's hoe je die het beste kan verwijderen.



Van onderen

Alle cavia's moet je ook regelmatig 'van onderen' bekijken. Niet alleen is dat de kant waarmee ze altijd in aanraking komen met zaagsel en hooi - dus daar ontstaan het makkelijkst klitjes - maar ook kan het zo zijn dat de cavia een vieze kont heeft. Lange, vieze haren kan je het beste wegknippen. Als de kont dan nog vies is, kan je met een oud washandje de kont voorzichtig schoonmaken.

Let op! Let er vooral op bij het wegknippen van haren dat je niet de tepel aanziet voor een plukje haar of een onregelmatigheid! Iedere cavia heeft er twee, de beertjes óók.



Oude cavia's

Oudere cavia's kunnen soms hun vacht niet meer goed schoonmaken. Dan moet je ze een handje helpen door ze extra te borstelen en te kammen. Daar waar de vacht niet goed is schoongemaakt, kan deze gaan plakken en zit plat tegen de huid aan. Voorzichtig schoonwassen met een nat washandje en borstelen zorgt ervoor dat je cavia zich weer lekker voelt!
Soms kunnen oudere cavia's hun ogen niet meer schoonmaken en dan wordt de huid rondom de ogen vies: er hopen zich dan stofjes en onregelmatigheden op. De ogen kan je voorzichtig schoonmaken met een vochtig wattenstaafje of een nat doekje.


top 

De nagels

In het wild sjouwen de cavia's dagelijks heel wat af. Ze moeten voedsel zoeken en dat wordt niet voor hun bekje gelegd zoals bij ons thuis. Het resultaat is dat ze veel lopen, en niet op zaagsel of hooi, maar over hard gras, rotsen, zand en andere harde ondergronden. Daardoor slijten de nagels van de cavia. Bij ons thuis slijten de nagels echter veel minder en daarom dien je te controleren of ze niet te lang zijn. Hetzelfde geldt voor het 'eelt' oftewel de hoorngroei die op kan treden. Wat hoorngroei precies is, staat op de pagina Ziektes.

Te lang? Precies goed?

Als je niet weet hoe lang te lang is, kan je dit het beste aan de dierenarts vragen. Als je een jong caviaatje hebt, zal het je opvallen dat zijn nagels niet alleen erg kort zijn, maar ook erg scherp. Zulke nagels moet je niet knippen: niet alleen is de lengte precies goed, maar je kan ook heel makkelijk in het vlees knippen.

Toch knippen?

Er is echter wel een reden waarom je toch de nagels wilt knippen van een jonkie. Ik weet hoe irritant het is als je huid iedere keer wordt opengehaald als je een jong caviaatje uit het hok haalt. Het jonkie vind alles nog eng, moet nog aan je wennen en kan dan flink tegenspartelen. Met als gevolg dat je allemaal schrammen hebt, soms tot bloedens aan toe. Als je exact weet wat je doet, kan je die scherpe puntjes er af knippen - alleen die scherpe puntjes, niet de nagel zelf! Als je niet absoluut zeker bent dat het je goed afgaat, begin er dan niet aan! Je kan dan, in plaats van knippen, heel voorzichtig die scherpe puntjes er af vijlen met een vijl. Overdrijf echter niet: knip of vijl alleen het uiterste puntje er af, en niet meer!


Kalknagels

Bij oudere cavia's kunnen de nagels gaan verkalken. Dit is niet erg, het staat gewoon niet zo mooi, maar als je niet naar een tentoonstelling gaat, maakt dat niets uit. Kalknagels kan je net zo knippen als gewone nagels, maar het kan zijn dat ze verbrokkelen, dus knip niet te veel af.


Eeltplekjes

Oudere cavia's kunnen ook last krijgen van eeltplekjes. Deze zitten niet op de voet, zoals bij ons, maar aan de zijkant. Het zijn een soort uitsteekseltjes. Deze kan je ook afknippen, maar knip niet te ver, want het zit wel vast aan de voet en er zitten dicht bij de voet bloedvaatjes in.


Controle van de nagels

Als je eenmaal weet wat een goede lengte is en wat te lang is, kan je controleren of de nagels niet te lang zijn. Als je nog nooit de nagels van een cavia hebt geknipt, laat het dan door de dierenarts voordoen. Als je van plan bent om de nagels van je cavia zelf te onderhouden, koop dan direct een speciaal nagelknippertje bij de dierenarts. Die zijn makkelijk in het gebruik en speciaal voor dat doel. Met een nagelknipper (die de mens gebruikt) gaat het ook wel, maar lang niet zo goed, en er kunnen splinterjes in de nagel ontstaan.


Het goede nieuws over nagels knippen

Het is makkelijk om doorzichtige nagels te knippen: daar zie je namelijk het leven in zitten, oftwel de bloedvaatjes die er zitten. Dat is een rozerood stukje dat vanuit de teen komt.


Het slechte nieuws over nagels knippen

Het is heel moelijk om bij donkergekleurde nagels te bepalen waar het leven begint. Zeg maar: onmogelijk! Zelfs dierenartsen maken hierbij wel eens een foutje. Knip daarom nooit teveel af: je kan beter een stukje te weinig dan een stukje te veel afknippen.

Je kan bij donkergekleurde nagels eerst even wat druk uitoefenen op de nagel zonder echter te knippen. Gaat de cavia gillen of maakt hij op een andere manier duidelijk dat het niet fijn is, dan druk je op het leven en weet je dat je iets minder af moet knippen.
Dit werkt natuurlijk niet bij cavia's die het gevoel van de druk op hun nagels al niet prettig vinden, ongeacht of het in het leven is of niet. Er zijn namelijk cavia's die het maar niets vinden, al dat gedoe aan hun nagels. Ook al druk je dan NIET op het leven, dan nog gaan ze gillen.

Auw! Auw!

Is het mis gegaan en heb je toch teveel afgeknipt, dan zal de nagel flink bloeden. De cavia bloedt er niet dood van, maar je moet het wel verzorgen. Direct stelpen door er een doekje tegenaan te drukken dat niet pluist (dus geen watten). Een dikke prop wc papier voldoet prima. Net zolang stelpen tot het bloeden is opgehouden. (En de volgende keer een stukje minder afknippen!)


Hoorngroei

Hoorngroei kan je afknippen tot dicht bij de kussentjes van de voetzool. Omdat hoorngroei vanuit de voetzool groeit, zitten er aan het begin van de hoorngroei (dicht bij de voetzool), bloedvaten. Let dus op dat je niet in het leven knipt. Omdat hoorngroei, in tegenstelling tot nagels, meestal plat is, kan je het beste een nagelknipper gebruiken om de hoorngroei af te knippen.
Hoorngroei kan geen kwaad en is niet schadelijk voor de cavia.


top

De tanden en kiezen

Tanden èn kiezen van de cavia groeien zijn leven lang door en daarom moeten ze regelmatig gecontroleerd worden.


 Slijten door knagen

Ze slijten en blijven in model doordat hij knaagt (vandaar dat een cavia ook een knaagdier wordt genoemd!). De tanden en kiezen kunnen alleen maar voldoende slijten - zodat ze altijd de juiste lengte hebben en goed scherp zijn - als de cavia genoeg te knagen heeft. Cavia's knagen aan alles, maar hoewel het knagen aan het tapijt ook zal zorgen dat zijn tanden en kiezen afslijten, is dat natuurlijk ongezond. Hij moet hard voer hebben en andere harde dingen waar hij aan kan knagen, zoals hooi, gras, graan, wortels en hard brood. Ook het knagen aan het nachthokje (van hout of karton) zorgt ervoor dat tanden en kiezen blijven slijten. Ook twijgjes en takken van bijvoorbeeld fruitbomen en loofbomen (wel onbespoten) vinden sommige cavia's lekker om aan te knagen.


Zo controleer je de tanden

De snijtanden controleer je door de lippen van je cavia voorzichtig omhoog en omlaag te schuiven. Niet te hard trekken of te ver opendoen, maar net zo ver dat je de tanden kan zien.

Gezonde tanden zijn niet alleen helderwit, maar ook scherp. Niet zo scherp dat je je er aan snijdt als je ze bevoelt, maar let er op dat de cavia niet onverwachts zijn tanden op elkaar zet als jouw vinger er tussen zit.
Als je niet weet hoe lang normale tanden zijn, dan kan je het beste advies vragen aan de dierenarts. Hij kan je ook voordoen hoe je de tanden van je cavia kan controleren.

De kiezen kan je niet contoleren

De kiezen van een cavia kan je alleen maar controleren met een speciaal apparaatje: een vergrotende lens met een klein lampje. De dierenarts heeft zo'n apparaatje en hij zal ook altijd de kiezen controleren als er iets mis is met de snijtanden.


Te lang is niet fijn

Er kunnen nare dingen gebeuren als een cavia te lange tanden of te lange kiezen heeft.
De tanden kunnen niet recht ingeplant zijn waardoor deze scheef groeien. Omdat dit aangeboren is, valt hier weinig anders aan te doen dan ze regelmatig bij te (laten) knippen (door de dierenarts).
Ook kunnen de tanden, als de cavia niet het juiste voedsel en knaagmogelijkheden krijgt, te lang worden. De dierenarts dient de tanden en kiezen te behandelen en daarna moet de cavia het juiste voer krijgen.
De tanden kunnen ook door een andere oorzaak, bijvoorbeeld een afwijking aan de kaak of door een ongeluk, niet meer mooi recht groeien. Ook hier moet de dierenarts ingrijpen.


Kiezen

De kiezen, die ook doorgroeien, kunnen ook te lang zijn. De tandpunten kunnen zelfs over de tong heengroeien. De tandpunten kunnen ook in de tong of in de wang prikken, waardoor de cavia niet alleen niet meer kan eten, maar ook vreselijk pijn lijdt.
Omdat het niet te zien is of de kiezen dat mankement hebben, moet je direct naar de dierenarts als je cavia niet meer eet, als hij veel kwijlt en speeksel heeft, als hij stukjes voedsel uit zijn bek laat vallen, als hij opeens vermagert, of als je zelf ziet dat er iets mis is met de snijtanden. En je moet er snel bij zijn, want de cavia kan dood gaan aan de gevolgen.


De behandeling

De dierenarts kan de snijtanden knippen of bijvijlen en de kiezen bijvijlen en weer glad maken. De snijtanden knippen kan zonder verdoving, maar voor een behandeling aan de kiezen of voor het vijlen, moet de cavia een roesje krijgen.